Co to jest spółka komandytowa? Wady i zalety

Spółka komandytowa to spółka osobowa, w której działają dwa rodzaje wspólników o różnym zakresie odpowiedzialności: komplementariusz i komandytariusz. Sprawdzamy, jak wygląda ich odpowiedzialność, jak jest dziś opodatkowana spółka komandytowa i jakie obowiązki formalne się z nią wiążą.

Czym jest spółka komandytowa

Spółka komandytowa (sp.k.) to spółka osobowa uregulowana w Kodeksie spółek handlowych. Ma co najmniej dwóch wspólników o różnym statusie. Komplementariusz reprezentuje spółkę i odpowiada za jej zobowiązania całym swoim majątkiem, także osobistym (art. 102 Kodeksu spółek handlowych). Komandytariusz odpowiada za zobowiązania spółki tylko do wysokości tzw. sumy komandytowej wskazanej w umowie spółki (art. 111 w związku z art. 105 pkt 5 Kodeksu spółek handlowych). Komandytariusz jest wolny od odpowiedzialności w granicach wartości wkładu wniesionego do spółki (art. 112 §1 Kodeksu spółek handlowych). Jeżeli więc wniósł wkład o wartości równej sumie komandytowej albo wyższej, jego odpowiedzialność osobista jest w praktyce wyłączona.

Zalety spółki komandytowej

Wspólnikami spółki komandytowej mogą być zarówno osoby fizyczne, jak i inne spółki, w tym spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Rolę komplementariusza może pełnić spółka z o.o.. Takie połączenie pozwala, żeby za prowadzenie spraw spółki odpowiadał podmiot o ograniczonej odpowiedzialności, a nie osoba fizyczna całym swoim majątkiem.

Założenie spółki komandytowej nie wymaga wniesienia kapitału minimalnego. Umowę spółki komandytowej można zawrzeć przy wykorzystaniu wzorca umowy w systemie teleinformatycznym (art. 106¹ §1 Kodeksu spółek handlowych), co skraca formalności w porównaniu z aktem notarialnym. Wkładem komandytariusza może być przy tym nie tylko wkład pieniężny, ale też wkład niepieniężny, w tym aport (art. 107 Kodeksu spółek handlowych), z zastrzeżeniem, że zobowiązanie do świadczenia pracy lub usług nie może pokrywać wartości wkładu odpowiadającej sumie komandytowej.

Jak jest opodatkowana spółka komandytowa

Od 1 stycznia 2021 r. spółka komandytowa jest samodzielnym podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych, na takich samych zasadach jak spółka z o.o. (art. 1 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 28 listopada 2020 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2020 poz. 2123). Oznacza to, że dochód spółki jest opodatkowany dwukrotnie: raz podatkiem CIT na poziomie spółki, drugi raz podatkiem od wypłaconego zysku na poziomie wspólnika.

Ustawodawca ograniczył skutki tego podwójnego opodatkowania inaczej dla każdego rodzaju wspólnika:

• Komplementariusz odlicza od swojego podatku od udziału w zysku kwotę CIT zapłaconego przez spółkę, proporcjonalnie do swojego udziału (art. 30a ust. 6a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych; jeśli komplementariuszem jest osoba prawna, stosuje się art. 22 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych). W praktyce mechanizm ten niemal w całości eliminuje podwójne opodatkowanie po stronie komplementariusza.
• Komandytariusz korzysta ze zwolnienia z podatku dochodowego w wysokości 50% przychodów z udziału w zysku spółki, nie więcej jednak niż 60 000 zł w roku podatkowym z tytułu udziału w danej spółce (art. 21 ust. 1 pkt 51a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych). Zwolnienie nie przysługuje w sytuacjach wskazanych w art. 21 ust. 40 tej ustawy, między innymi gdy komandytariusz ma powiązania kapitałowe lub osobiste ze spółką pełniącą funkcję komplementariusza.

W efekcie to komplementariusz, a nie komandytariusz, ponosi zwykle mniejszy ciężar podwójnego opodatkowania dzięki pełniejszemu mechanizmowi odliczenia. Komandytariusz ma tylko częściową i limitowaną kwotowo ulgę.

Czy komandytariusz może prowadzić sprawy spółki

Komandytariusz może reprezentować spółkę jako pełnomocnik (art. 118 §1 Kodeksu spółek handlowych). Jeżeli umowa spółki tak stanowi, może również prowadzić sprawy spółki. Przepis o wyłączeniu komandytariusza od prowadzenia spraw ma charakter dyspozytywny, czyli wspólnicy mogą go zmienić w umowie (art. 121 §1 Kodeksu spółek handlowych). Bez takiego zastrzeżenia w umowie komandytariusz rzeczywiście nie prowadzi spraw spółki z mocy samej ustawy.

Wady i obowiązki formalne spółki komandytowej

Spółka komandytowa podlega obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego (KRS) i powstaje dopiero z chwilą tego wpisu (art. 109 §1 Kodeksu spółek handlowych). Zgłasza również informacje o beneficjentach rzeczywistych do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych (CRBR). Obowiązek wynika z art. 58 pkt 2 ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, a termin na zgłoszenie wynosi 14 dni od dnia wpisu do KRS (art. 60 ust. 1 pkt 1 tej ustawy).

Spółka komandytowa ma obowiązek prowadzenia pełnej księgowości niezależnie od wysokości osiąganych przychodów (art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości). Dla porównania, jednoosobowa działalność gospodarcza może korzystać z prostszej ewidencji do określonego limitu przychodów.

Zarówno komplementariusz, jak i komandytariusz są traktowani jak osoby prowadzące pozarolniczą działalność i podlegają z tego tytułu ubezpieczeniom społecznym oraz ubezpieczeniu zdrowotnemu (art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych). Podstawą wymiaru składki zdrowotnej jest przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale roku poprzedniego, włącznie z wypłatami z zysku (art. 81 ust. 2za ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych), a sama składka wynosi 9% tej podstawy (art. 79 ust. 1 tej ustawy). Składka nie zależy od dochodu: jest taka sama przy zysku i przy stracie, co przy niskich przychodach bywa istotnym obciążeniem. Kwotę obowiązującą w danym roku ogłasza Prezes GUS, a ZUS publikuje ją na swojej stronie.

Spółka komandytowa nie może emitować obligacji. Ustawa o obligacjach zawiera zamknięty katalog emitentów i wymienia w nim spółki komandytowo-akcyjne, ale nie komandytowe (art. 2 ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o obligacjach). To ograniczenie przy planowaniu większych inwestycji finansowanych z rynku kapitałowego.

Czy warto założyć spółkę komandytową

Spółka komandytowa łączy elastyczność spółki osobowej z możliwością rozdzielenia ról: zarządzania (komplementariusz) i inwestowania kapitału przy ograniczonej odpowiedzialności (komandytariusz). Od 2021 r. wiąże się jednak z opodatkowaniem CIT na poziomie spółki oraz pełną księgowością bez względu na skalę działalności, co warto uwzględnić przy porównaniu z innymi formami prowadzenia biznesu.

Zastanawiasz się, czy spółka komandytowa będzie odpowiednią formą dla Twojego biznesu? Umów bezpłatną konsultację. Sprawdzimy, jak przełoży się na Twoje opodatkowanie i obowiązki księgowe.