Jak obliczyć podatek dochodowy?
Podatek dochodowy od osób fizycznych (PIT) w jednoosobowej działalności gospodarczej można obliczyć na kilka sposobów, w zależności od wybranej formy opodatkowania. W tym artykule pokazujemy krok po kroku, jak wygląda obliczenie podatku według skali podatkowej, czyli najczęściej wybieranej formy dla działalności prowadzonej samodzielnie lub w niewielkim zespole.
Ogólny wzór na podstawę opodatkowania
Niezależnie od formy opodatkowania, punktem wyjścia jest dochód, czyli różnica między przychodem a kosztami jego uzyskania:
przychód minus koszty uzyskania przychodu = dochód
Od dochodu odejmuje się składki na ubezpieczenia społeczne (jeśli nie zostały wcześniej zaliczone do kosztów, art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy o PIT), co daje podstawę opodatkowania. Podstawę zaokrągla się do pełnych złotych (art. 63 § 1 Ordynacji podatkowej).
Jak obliczyć podatek według skali podatkowej
Skala podatkowa obowiązuje w dwóch progach, licząc od podstawy opodatkowania w skali roku:
- do 120 000 zł: podatek wynosi 12% podstawy, pomniejszone o kwotę zmniejszającą podatek w wysokości 3600 zł,
- powyżej 120 000 zł: podatek wynosi 10 800 zł plus 32% nadwyżki ponad 120 000 zł.
Podstawa: art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2022 poz. 1265). Stan prawny na dzień 17 sierpnia 2026 r.
Przykład 1, dochód poniżej pierwszego progu. Przy podstawie opodatkowania 80 000 zł rocznie: 80 000 zł × 12% minus 3600 zł, czyli 9600 zł minus 3600 zł, daje 6000 zł podatku.
Przykład 2, dochód powyżej pierwszego progu. Przy podstawie opodatkowania 140 000 zł rocznie: 10 800 zł plus 32% z kwoty 20 000 zł nadwyżki ponad 120 000 zł, czyli 10 800 zł plus 6400 zł, daje 17 200 zł podatku.
Mechanizm kwoty zmniejszającej podatek sprawia, że przy rocznej podstawie opodatkowania do 30 000 zł podatek wg skali wynosi 0 zł (30 000 zł × 12% = 3600 zł, czyli dokładnie tyle, ile wynosi kwota zmniejszająca).
Skala podatkowa to nie jedyna opcja
Osoby prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą mogą też rozliczać się podatkiem liniowym albo ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych. W obu przypadkach zasady obliczenia podatku są inne niż przy skali (m.in. inna podstawa opodatkowania i brak części ulg). Porównanie form opodatkowania i to, kiedy która się opłaca, opisujemy w osobnym artykule: Jaką formę opodatkowania wybrać w jednoosobowej działalności gospodarczej?. Orientacyjne wyliczenie dla własnej sytuacji można też zrobić kalkulatorem formy opodatkowania.
Karta podatkowa
Karta podatkowa od 1 stycznia 2022 r. nie jest dostępna dla podatników rozpoczynających działalność gospodarczą ani dla podatników, którzy wcześniej z niej nie korzystali. Mogą z niej nadal korzystać wyłącznie ci, którzy byli opodatkowani w tej formie na koniec 2021 r. i nie zrezygnowali z niej w kolejnych latach. Podstawa: art. 65 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2021 poz. 2105).
FAQ: najczęściej zadawane pytania
Czy podatek liczy się od przychodu, czy od dochodu?
Przy skali podatkowej i podatku liniowym podatek liczy się od dochodu (przychód pomniejszony o koszty). Przy ryczałcie ewidencjonowanym podstawą jest przychód, bez pomniejszania o koszty jego uzyskania.
Czy każdy może wybrać kartę podatkową?
Nie. Od 1 stycznia 2022 r. karta podatkowa jest dostępna wyłącznie dla podatników, którzy korzystali z niej na koniec 2021 r. i nie zrezygnowali z niej później (Dz.U. 2021 poz. 2105, art. 65 ust. 1 i 2).
Co to jest kwota zmniejszająca podatek?
To stała kwota (3600 zł rocznie w 2026 r.), o którą pomniejsza się podatek obliczony według pierwszego progu skali podatkowej. Dzięki niej dochód do 30 000 zł rocznie jest w praktyce wolny od podatku PIT.
Podsumowanie
Sposób obliczenia podatku dochodowego zależy od wybranej formy opodatkowania. Przy skali podatkowej podatek liczy się od dochodu według dwóch progów: 12% do 120 000 zł (pomniejszone o kwotę zmniejszającą 3600 zł) i 32% od nadwyżki ponad ten próg.
Jeśli nie masz pewności, która forma opodatkowania i sposób wyliczenia podatku pasują do Twojej działalności, umów się na bezpłatną konsultację z General Office. Sprawdzimy to razem, biorąc pod uwagę specyfikę Twojej firmy. Aktualny cennik obsługi księgowej znajdziesz na stronie cennika.
