Skala podatkowa
12% do 120 000 zł podstawy, 32% powyżej. Kwota wolna 30 000 zł. Można rozliczyć się wspólnie z małżonkiem i skorzystać z ulg.
Kalkulator formy opodatkowania 2026
Porównaj skalę podatkową, podatek liniowy i ryczałt na swoich liczbach. Kalkulator liczy pełne obciążenie: podatek, składkę zdrowotną i ZUS, bo dopiero ich suma mówi, ile zostaje w kieszeni.
01Kalkulator
Policz, która forma zostawia Ci więcej
Z czego składa się obciążenie
Podatek to zwykle mniejsza część rachunku. Przy niższych przychodach o wyniku decydują składki.
Podatek dochodowy Składka zdrowotna Składki społeczne Danina solidarnościowa
Wyliczenie krok po kroku
Te same liczby w rozbiciu na pozycje, do sprawdzenia albo do rozmowy z księgową.
Wynik gotowy
Na wyborze formy możesz zyskać
Podaj adres e-mail, żeby zobaczyć, która forma wypada u Ciebie najlepiej. Wynik wyślemy też na maila, razem z rozpisaniem pozycji.
02Jak to czytać
Dlaczego liczymy całość, a nie sam podatek
Najważniejsze w skrócie
- O wyborze formy decyduje suma: podatek plus składka zdrowotna plus ZUS.
- Ryczałt liczy się od przychodu, więc przy wysokich kosztach zwykle przegrywa.
- Skala ma kwotę wolną 30 000 zł i drugi próg 32%, przez co bywa najlepsza na dole i najgorsza na górze.
- Liniowy nie ma kwoty wolnej, ale ma stałe 19% i najniższą składkę zdrowotną liczoną od dochodu.
Podatek to rzadko największa pozycja
Przy przychodzie rzędu 150 tysięcy złotych rocznie przedsiębiorca na pełnym ZUS oddaje około 23 tysięcy złotych samych składek społecznych, zanim policzy jakikolwiek podatek. Porównywanie form wyłącznie po stawce podatku prowadzi więc do złych wniosków, zwłaszcza przy niższych przychodach, gdzie składki potrafią być większe niż podatek.
Dlatego kalkulator pokazuje trzy pozycje osobno i sumę pod nimi. Kwota „na rękę” to przychód minus koszty minus wszystkie obciążenia razem.
Koszty przesuwają granicę opłacalności
Ryczałt płaci się od przychodu i koszty nie zmieniają w nim podatku ani o złotówkę. Przy działalności usługowej, gdzie kosztów prawie nie ma, to zaleta. Przy handlu, produkcji albo budowlance, gdzie koszt materiału bywa większy niż marża, ryczałt potrafi być znacznie droższy od skali, mimo niskiej stawki.
Warto sprawdzić to na własnych liczbach, przesuwając suwak kosztów. Punkt, w którym ranking się zmienia, jest inny dla każdej firmy.
Składka zdrowotna działa inaczej w każdej z form
To najczęściej pomijany element porównania, a różnice są duże. Przy skali składka wynosi 9% dochodu i nie odlicza się jej od niczego. Przy liniowym to 4,9% dochodu, a odliczyć można ją od dochodu do rocznego limitu 14 100 zł. Przy ryczałcie składka jest zryczałtowana i zależy od progu przychodu, a od przychodu odlicza się połowę zapłaconych składek.
Konsekwencja jest taka, że przy wysokich dochodach składka zdrowotna przy skali rośnie bez ograniczeń, przy ryczałcie zatrzymuje się na kwocie z najwyższego progu.
03Trzy formy
Czym się różnią w praktyce
Podatek liniowy
Stałe 19% niezależnie od dochodu. Bez kwoty wolnej, bez wspólnego rozliczenia, bez ulgi na dzieci.
Ryczałt
Stawka od 2% do 17% liczona od przychodu. Koszty nie mają znaczenia, więc opłaca się tam, gdzie ich nie ma.
04Kiedy która
Gdzie zwykle przebiega granica
Skala wygrywa najczęściej na dole i przy rodzinie
Dopóki dochód mieści się w pierwszym progu, skala korzysta z kwoty wolnej, której nie ma ani liniowy, ani ryczałt. Do tego dochodzą rzeczy niedostępne w pozostałych formach: wspólne rozliczenie z małżonkiem o niskich dochodach, ulga na dzieci, ulga rehabilitacyjna.
Przy dochodzie przekraczającym drugi próg obraz się odwraca, bo 32% od nadwyżki plus 9% nieodliczalnej składki zdrowotnej daje obciążenie krańcowe powyżej 40%.
Liniowy to wybór przy wysokim dochodzie i realnych kosztach
Ma sens tam, gdzie dochód jest wysoki, koszty są znaczące i nie ma z czego korzystać w uldze prorodzinnej ani we wspólnym rozliczeniu. Stała stawka 19% i limit odliczenia składki zdrowotnej sprawiają, że im wyższy dochód, tym większa przewaga nad skalą.
Trzeba pamiętać o ograniczeniu: liniowego nie wybierze ktoś, kto w tym samym roku świadczy usługi na rzecz byłego pracodawcy, odpowiadające czynnościom z etatu.
Ryczałt opłaca się przy niskich kosztach i niskiej stawce
Programista na stawce 12%, budowlaniec na 5,5% czy handlowiec na 3% często wychodzą na ryczałcie najlepiej, o ile faktycznie mają niewiele kosztów. Dodatkowa zaleta to przewidywalność: podatek znasz z góry, bo zależy tylko od obrotu.
Ryczałt ma jednak twarde ograniczenia. Przychód z poprzedniego roku nie może przekroczyć równowartości 2 mln euro, a niektóre rodzaje działalności są z niego wyłączone, między innymi apteki, handel częściami samochodowymi i wytwarzanie wyrobów akcyzowych.
05Granice
Czego ten kalkulator nie liczy
Kalkulator porównuje trzy formy w typowej sytuacji: jednoosobowa działalność, jedno źródło przychodu, pełny rok. Świadomie nie obejmuje kilku rzeczy, bo każda z nich wymaga danych, których w formularzu nie ma, a wpisanie ich „na oko” dałoby wynik gorszy niż jego brak.
- Ulgi odliczane od podatku i dochodu: ulga na dzieci, rehabilitacyjna, termomodernizacyjna, IP Box, ulga na badania i rozwój
- Inne źródła dochodu: etat, najem, zyski kapitałowe, emerytura
- Mały ZUS Plus: składki liczone od połowy dochodu z poprzedniego roku
- Wakacje składkowe: jeden miesiąc w roku bez składek społecznych
- Rok niepełny: rozpoczęcie albo zawieszenie działalności w trakcie roku
- Zatrudnienie: koszty pracownicze wpisz po prostu w pole kosztów
Wynik traktuj jako punkt wyjścia do rozmowy, nie jako decyzję. Przy kwotach zbliżonych do siebie przesądzają zwykle właśnie te pominięte elementy.
Termin wyboru formy
Formę opodatkowania na dany rok wybiera się do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym osiągnąłeś pierwszy przychód w tym roku. Przy przychodzie w styczniu termin mija 20 lutego. Jeśli pierwszy przychód pojawi się dopiero w grudniu, decyzję podejmujesz do końca roku.
Zmiany dokonuje się przez CEIDG albo pisemnym oświadczeniem do naczelnika urzędu skarbowego. Raz wybrana forma obowiązuje do końca roku podatkowego.
06FAQ
Pytania o wybór formy opodatkowania
Skąd pochodzą kwoty użyte w kalkulatorze?
Składki społeczne pochodzą z danych ZUS na 2026 rok: podstawa pełnych składek to 5652 zł, czyli 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia, a podstawa preferencyjna to 1441,80 zł, czyli 30% minimalnego wynagrodzenia. Składka zdrowotna liczona jest według zasad obowiązujących od 1 lutego 2026 do 31 stycznia 2027. Progi i stawki podatkowe wynikają z ustawy o PIT i ustawy o ryczałcie.
Czy zapowiadana obniżka składki zdrowotnej już obowiązuje?
Nie. Ustawa, która miała od 2026 roku wprowadzić składkę w wysokości 9% od 75% minimalnego wynagrodzenia, została zawetowana w maju 2025 roku i nie weszła w życie. W 2026 obowiązują dotychczasowe zasady: 9% dochodu przy skali, 4,9% przy liniowym i stawki ryczałtowe zależne od progu przychodu przy ryczałcie.
Dlaczego przy niskim dochodzie składka zdrowotna nie spada poniżej pewnej kwoty?
Bo przy skali i liniowym obowiązuje minimalna podstawa równa minimalnemu wynagrodzeniu. W 2026 oznacza to najmniej 432,54 zł miesięcznie, czyli 5190,48 zł rocznie, niezależnie od tego, jak niski był dochód. Kalkulator to uwzględnia.
Czy mogę zmienić formę opodatkowania w trakcie roku?
Nie w trakcie trwania roku podatkowego. Wybór na dany rok składa się do 20 dnia miesiąca po miesiącu pierwszego przychodu i obowiązuje do końca grudnia. Kolejny rok to nowa decyzja i można ją podjąć inaczej.
Czy ryczałt naprawdę nie pozwala odliczyć żadnych kosztów?
Podatkowo nie. Od przychodu odliczysz jedynie zapłacone składki społeczne i połowę zapłaconej składki zdrowotnej. Zakup towaru, materiału, sprzętu czy paliwa nie zmniejsza podstawy. Właśnie dlatego przy wysokich kosztach ryczałt bywa najdroższą z trzech form, mimo niskiej stawki.
Co wybrać, jeśli różnica między formami jest niewielka?
Przy różnicy rzędu kilkuset złotych rocznie przesądzają rzeczy, których kalkulator nie liczy: wspólne rozliczenie z małżonkiem, ulga na dzieci, plany na większe zakupy w przyszłym roku, przewidywalność rozliczeń. Warto wtedy przejść przez to z księgową na konkretnych danych.
Bezpłatna konsultacja
Nie masz pewności, którą formę wybrać
Policzymy Twój przypadek na realnych danych, z uwzględnieniem ulg i planów na najbliższy rok. Rozmowa nic nie kosztuje.
- Bez zobowiązań i bez ukrytych kosztów
- Odpowiedź w 24 godziny
- Przejmiemy księgowość od innego biura