VAT na paliwa 2026: co zmienia się w odliczeniu w firmie

Tankujesz na firmę i słyszysz o obniżonym VAT na paliwa? Program CPN „Ceny Paliwa Niżej” wrócił w trzeciej odsłonie: od 3 października do 31 grudnia 2026 roku stawka VAT na benzyny i oleje napędowe wynosi 8% zamiast 23%, a dodatkowo obniżono akcyzę. Pytanie, które przy takiej zmianie wraca najczęściej, brzmi: czy to zmienia sposób odliczania VAT od paliwa. Odpowiedź jest krótka. Zmienia się kwota na fakturze. Prawo do odliczenia i limity 50% oraz 100% zostają bez zmian.
Odliczenie VAT od paliwa: co się zmienia, a co zostaje bez zmian
Prawo do odliczenia VAT wynika z art. 86 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług (VAT): podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony w zakresie, w jakim towary i usługi służą czynnościom opodatkowanym. Obniżona stawka nie jest zwolnieniem z VAT. Sprzedaż paliwa nadal jest czynnością opodatkowaną, więc mechanizm odliczenia działa tak samo jak przy stawce 23%.
Zmienia się wyłącznie kwota podatku naliczonego. Art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a tej samej ustawy mówi, że kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku z faktur zakupu. Niższa stawka na fakturze oznacza niższą kwotę VAT do odliczenia, nie mniejsze prawo do odliczenia.
Limit 50% dla pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 tony, wykorzystywanych także prywatnie, też zostaje bez zmian. Art. 86a ust. 1 w związku z ust. 2 pkt 3 ustawy o VAT każe przy paliwie do napędu takich pojazdów przyjmować za podatek naliczony 50% kwoty podatku wynikającej z faktury, a nie 50% kwoty do zapłaty. Pełne 100% przysługuje w dwóch sytuacjach. Pierwsza: zasady używania pojazdu ustalone przez podatnika wykluczają użytek prywatny, podatnik prowadzi ewidencję przebiegu pojazdu i złożył informację VAT-26 (art. 86a ust. 4 pkt 1, ust. 6 i ust. 12). Druga: konstrukcja pojazdu wyklucza użytek prywatny (art. 86a ust. 4 pkt 2 i ust. 9); wtedy ewidencja przebiegu nie jest potrzebna (art. 86a ust. 5 pkt 1). Program CPN tych przepisów nie zmienia.
Kto realnie zyskuje na obniżce VAT? Podatnik z pełnym prawem do odliczenia nie ma z niej korzyści podatkowej, bo odliczony VAT go ekonomicznie nie obciąża. Obniżka zmienia mu przepływ pieniężny, bo mniej gotówki wychodzi na stacji, ale nie zmienia wyniku podatkowego. Ekonomicznie obniżka VAT działa tam, gdzie odliczenia nie ma albo jest ograniczone: u podatników zwolnionych z VAT, u konsumentów i w tej części wydatku na paliwo do samochodu, która przy limicie 50% i tak nie podlega odliczeniu.
Inaczej jest z akcyzą. Akcyza jest częścią ceny netto paliwa i wchodzi do podstawy opodatkowania VAT (art. 29a ust. 6 pkt 1 ustawy o VAT), więc jej obniżka zmniejsza koszt paliwa także u podatnika z pełnym prawem do odliczenia VAT. Akcyza wchodzi też do wzoru ceny maksymalnej, więc przy cenach maksymalnych jej obniżka obniża limit ceny na stacji.
Poniższy rachunek pokazuje mechanizm na przykładowej cenie 6,00 zł netto za litr. To liczba zaokrąglona dla przejrzystości, nie cena urzędowa ani prognoza cen na konkretnej stacji.
| 50 litrów paliwa | stawka 8% | stawka 23% |
|---|---|---|
| netto | 300,00 zł | 300,00 zł |
| VAT | 24,00 zł | 69,00 zł |
| brutto | 324,00 zł | 369,00 zł |
| odliczenie przy limicie 50% | 12,00 zł | 34,50 zł |
| VAT nieodliczony przy limicie 50% | 12,00 zł | 34,50 zł |
Różnica widoczna jest tylko w kwotach VAT i w części nieodliczonej. Sam mechanizm liczenia jest identyczny jak przy stawce 23%.
Co to jest program CPN i na jakiej podstawie prawnej działa
Obecną obniżkę VAT wprowadza rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z 2 października 2026 roku, zmieniające rozporządzenie w sprawie obniżonych stawek podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2026 r. poz. 1288). Rozporządzenie dodaje § 11c do rozporządzenia Ministra Finansów z 9 grudnia 2023 roku w sprawie obniżonych stawek podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2023 r. poz. 2670, z późn. zm.), a jego podstawą jest art. 146ej ust. 1 ustawy o VAT: minister właściwy do spraw finansów publicznych może w drodze rozporządzenia obniżać stawki VAT do 0%, 5% lub 8% dla wybranych towarów i usług.
Obniżka obejmuje te same trzy grupy towarów co w sierpniu. Pierwsza to benzyny silnikowe o kodach CN 2710 12 45 i 2710 12 49. Druga to oleje napędowe o kodach CN 2710 19 42, 2710 19 44 i 2710 20 11. W obu wypadkach obniżka obejmuje także wyroby powstałe ze zmieszania tych paliw z biokomponentami, jeśli spełniają wymagania jakościowe z odrębnych przepisów. Trzecia grupa to biokomponenty stanowiące samoistne paliwo, przeznaczone do napędu silników spalinowych i spełniające wymagania jakościowe. Tej grupy przepis nie wiąże z żadnym kodem CN. Gaz LPG nie jest objęty obniżką. To różni program CPN od obniżki z 2022 roku, która obejmowała także LPG, i odróżnia go od ogólnego sformułowania „obniżka VAT na paliwa” używanego w komunikatach.
Trzy odsłony programu i akcyza
Program CPN ma w 2026 roku trzy odsłony, przedzielone okresami ze stawką 23%. Akcyzę obniżono dwukrotnie, wiosną i jesienią, za każdym razem na innej podstawie ustawowej niż VAT. W sierpniu akcyza nie była obniżona.
| Element | Podstawa prawna | Od | Do |
|---|---|---|---|
| VAT, odsłona pierwsza | § 11a rozporządzenia z 9.12.2023 (Dz.U. 2023 poz. 2670), dodany Dz.U. 2026 poz. 417 (zmieniony poz. 418), przedłużany poz. 573, 642, 699 i 771 | 2026-03-31 | 2026-06-30 |
| Przerwa (stawka podstawowa 23%) | brak obniżki | 2026-07-01 | 2026-08-16 |
| VAT, odsłona druga | § 11b tego samego rozporządzenia, dodany Dz.U. 2026 poz. 1095 | 2026-08-17 | 2026-08-31 |
| Przerwa (stawka podstawowa 23%) | brak obniżki | 2026-09-01 | 2026-10-02 |
| VAT, odsłona trzecia | § 11c tego samego rozporządzenia, dodany Dz.U. 2026 poz. 1288 | 2026-10-03 | 2026-12-31 |
| Akcyza, wiosna | art. 164c ustawy o podatku akcyzowym, dodany ustawą z 27.03.2026 (Dz.U. 2026 poz. 414); rozporządzenie wykonawcze Dz.U. 2026 poz. 416, przedłużane poz. 506, 572, 641 i 698 | 2026-03-30 | 2026-06-15 |
| Akcyza, jesień | art. 11 ustawy z 18.09.2026 o podatku od nadzwyczajnych zysków osiągniętych w okresie od marca 2026 r. do marca 2027 r. ze zbycia paliw ciekłych (Dz.U. 2026 poz. 1287); rozporządzenie wykonawcze Dz.U. 2026 poz. 1289 | 2026-10-03 | 2026-12-31 |
Wiosenna delegacja dla akcyzy (art. 164c ustawy o podatku akcyzowym) pozwalała obniżać stawki „nie dłużej niż do dnia 30 czerwca 2026 r.”. Dlatego w sierpniowej odsłonie akcyza nie spadła. Jesienna obniżka akcyzy ma nową podstawę ustawową: art. 11 ustawy z 18 września 2026 roku o podatku od nadzwyczajnych zysków osiągniętych w okresie od marca 2026 r. do marca 2027 r. ze zbycia paliw ciekłych, ogłoszonej 1 października 2026 roku. Na tej podstawie rozporządzenie z 2 października 2026 roku obniżyło stawki z art. 89 ust. 1 pkt 2, 6 i 8 ustawy o podatku akcyzowym do 1239 zł za 1000 litrów w przypadku benzyn oraz do 880 zł za 1000 litrów w przypadku olejów napędowych i biokomponentów stanowiących samoistne paliwa.
To nie pierwszy raz, kiedy rząd sięga po ten mechanizm. Podobna obniżka VAT na paliwa obowiązywała od 1 lutego do 31 grudnia 2022 roku (art. 146dc ustawy o VAT, Dz.U. 2022 poz. 196, 1488 i 2180). Ten epizod już się zakończył i łączy go z obecnym programem tylko sam mechanizm prawny.
Zmiana stawki a data tankowania
O stawce nie decyduje data wystawienia faktury. Art. 41 ust. 14a ustawy o VAT każe stosować stawkę obowiązującą w momencie wykonania czynności, czyli w momencie tankowania. Tankowanie 2 października rozliczasz według stawki 23%, a tankowanie 3 października według stawki 8%, nawet jeśli oba trafią na jedną fakturę zbiorczą.
Przy karcie paliwowej z okresem rozliczeniowym obejmującym dzień zmiany stawki o stawce decyduje data każdego tankowania z zestawienia (art. 41 ust. 14a–14c ustawy o VAT): tankowania przed zmianą rozlicza się według stawki sprzed zmiany, a pozostałe według nowej. Proporcja z art. 41 ust. 14d ma zastosowanie wyjątkowo, gdy daty tankowania nie da się ustalić.
Co się dzieje po 31 grudnia 2026 roku
Na 12 października 2026 roku w Dzienniku Ustaw nie ma aktu przedłużającego § 11c ani obniżki akcyzy poza 31 grudnia 2026 roku. Jeśli nic się nie zmieni, od 1 stycznia 2027 roku wraca stawka podstawowa VAT 23%. Te same zasady rozliczenia działają wtedy w drugą stronę: tankowanie 31 grudnia rozliczone fakturą wystawioną w styczniu wciąż korzysta ze stawki 8%.
Z akcyzą jest inaczej. Ustawa z 18 września 2026 roku pozwala przedłużać jej obniżkę samym rozporządzeniem, nie dłużej niż do 31 marca 2027 roku. Akcyzę płaci się wcześniej w łańcuchu dostaw, przy wyprowadzeniu paliwa ze składu podatkowego lub przy imporcie, a nie przy dystrybutorze, więc nawet po wygaśnięciu obniżki cena na stacji nie musi zmienić się dokładnie 1 stycznia.
Ceny maksymalne na paliwa (art. 34a ustawy o zapasach ropy naftowej, produktów naftowych i gazu ziemnego) obowiązują z mocy ustawy tylko wtedy, gdy obowiązuje obniżona stawka VAT na paliwa wprowadzona na podstawie art. 146ej ustawy o VAT. Dlatego nie było ich od 1 września do 2 października, wróciły 3 października i obowiązują tak długo jak § 11c. Minister Energii ogłasza je w Monitorze Polskim w dni robocze, więc aktualną cenę maksymalną w dniu tankowania sprawdzisz w najnowszym obwieszczeniu, nie w tym tekście.
Jeśli prowadzimy Twoją księgowość, sprawdzamy, czy faktury zakupu paliwa mają stawkę właściwą dla daty tankowania, i w razie błędu pomagamy uzyskać korektę od sprzedawcy.
Masz wątpliwości, jak rozliczyć VAT od paliwa przy zmieniającej się stawce? Umów bezpłatną konsultację albo przeczytaj więcej o doradztwie podatkowym.





